ruimte voor bronwerk

Het lichaam weet wat het hoofd nog niet ziet.

10/6/2026

Afbeelding

Al jaren werk ik vanuit een systemische kijk met familie- en organisatieopstellingen, met fenomenologisch waarnemen, met het veld dat zichtbaar wordt als we echt aanwezig zijn. Ik merk dat het lichaam dan laat zien wat we vaak nog niet durfden aan te kijken.

De laatste maanden verdiep ik me in Social Presencing Theater (SPT) een methode ontwikkeld door choreografe Arawana Hayashi, samen met Otto Scharmer in de context van Theory U. SPT werkt met eenvoudige houdingen en bewegingen om zichtbaar te maken wat via het hoofd verborgen blijft: dynamieken in personen, teams en systemen.

Mensen of groepen nemen een houding aan die de huidige situatie verbeeldt en daarna een houding die laat zien waar het systeem naartoe wil. Dat verschil daartussen is vaak verrassend helder. En het werkt zonder woorden. Wat een team niet kan uitspreken, draagt het wel in zich. Patronen die moeilijk bespreekbaar zijn, spanning, dat wat niet gezegd wordt maar wel gedragen wordt, worden zichtbaar via houding en ruimte, zonder dat iemand iets hoeft te verklaren of te verdedigen. Dat opent een ander gesprek.

De wijsheid zit niet alleen in wat we weten of begrijpen. Ze zit opgeslagen in het lichaam, in houding, beweging, in hoe we ons verhouden tot de ruimte om ons heen.

In Theory U noemen ze dat 'presencing': helemaal aanwezig zijn, waarnemen via alle zintuigen, in contact komen met wat zich wil laten zien vanuit het nu en de toekomst die zich ontvouwt. SPT maakt dat tastbaar en voelbaar, ook in grotere groepen. En het is laagdrempelig in te zetten als werkvorm binnen een teamdag, een strategiesessie of een gemeenschapsproces.

Voor mij is het een mooie aanvulling op het systemisch bronwerk dat ik al doe. Naast begeleiding van familie- en organisatieopstellingen wil ik me verder ontwikkelen in het begeleiden van collectieve opstellingen met meer aandacht voor alles wat het lichaam draagt en weet. Wat het systeem in zich draagt. Wat wil bewegen maar nog niet kon.

Echte transformatie in organisaties, gemeenschappen, in de samenleving begint bij aanwezig durven zijn en jezelf volledig inbrengen. Voelen wat er werkelijk speelt. En van daaruit bewegen richting wat zich wil laten zien.

Vanuit de overtuiging dat gezonde relaties en een andere economie beginnen bij mensen die anders in verbinding staan met zichzelf, met elkaar, met het grotere geheel.

Systemisch werk krijgt gelukkig steeds meer ruimte binnen organisaties en bedrijven om vraagstukken echt aan te kijken en te onderzoeken waar beweging mogelijk is.

Wil je meer weten over wat systemisch werk voor jou of je team kan doen?
Stuur me een bericht.

Michiel

op eigen benen staan

26/3/2026

Afbeelding

Op eigen benen staan: je eigen dans met vrijheid en verbinding
Iedereen heeft het vermogen om op eigen benen te staan, om je eigen ruimte in te nemen, liefdevol verbonden met wat is en wat was.

Het is een dans tussen vrijheid en verbinding, tussen loslaten en ontvangen, tussen sterven en herboren worden. In deze dans ontdekken we dat leven, dood en nieuw leven als een cyclisch, organisch proces, een ademhaling van de ziel.

Vrij, Gelijk, Samen: De Essentie van op eigen benen staan
Op eigen benen staan is de erkenning dat we, vanuit onze eigen kern, gelijk en vrij kunnen zijn in verbinding met anderen. Het belang van het "eigen veld"; die innerlijke ruimte waar we onszelf kunnen dragen, zonder afhankelijk te zijn van externe bevestiging of vorm. Het is de kunst om te weten: ik ben genoeg, zoals ik ben en dat draag ik mee in elke ontmoeting.

Echte verbinding ontstaat wanneer we durven loslaten wat niet meer dient.
Dat kan een rol zijn, een verwachting, een oude pijn alles wat ons beperkt in het hier en nu. Het loslaten is verlies en ook een opening voor nieuw leven. De vorm is tijdelijk, de essentie stroomt door.

De vorm loslaten: vertrouwen op het nog niet weten
Leven-dood-leven is een voortdurende transformatie. Wat ooit vorm gaf aan ons bestaan, een relatie, een project, een identiteit kan ophouden te bestaan. En toch, in dat loslaten, ontstaat ruimte voor iets nieuws. Het is als de seizoenen: de bladeren vallen, de grond rust, en uit het donker ontkiemt nieuw groen.

Dat nieuwe is niet beter of slechter; het is anders, omdat wij anders zijn geworden.

De verbinding die blijft, is niet afhankelijk van de vorm. Het is de stroom van liefde en erkenning die we in ons hart dragen,voor onszelf en voor de ander. Dat is wat ons inspireert, wat ons draagt, zelfs wanneer de buitenwereld verandert. Het is de ziel die spreekt, het grotere veld dat ons omarmt.

Een nieuw samen: gelijk en vrij
Wanneer we op eigen benen staan, kunnen we elkaar ontmoeten zonder angst, zonder verwachtingen. We hoeven niet te vechten voor erkenning, omdat we die al in onszelf vinden. Dat creëert een nieuw soort samen-zijn: één dat niet gebaseerd is op afhankelijkheid, maar op vrijwillige verbinding. Een samen-zijn dat ruimte laat voor verschillen, voor groei, voor het onbekende.

In die ruimte ontstaat nieuw perspectief. Nieuwe verbindingen, nieuwe vormen van samenleven. Omdat het organisch groeit uit wie we zijn geworden. Het leven is geen rechte lijn, maar een dans, soms alleen, soms samen, altijd in beweging.

De Stroom van binnenuit
Diep van binnen weten we dat we deel zijn van iets groters, terwijl we tegelijkertijd ons eigen pad lopen. Het is de stroom van binnenuit, de ziel die zich uit in elke ademhaling, in elke keuze, in elk loslaten.

Op eigen benen staan is een voortdurend proces. Een proces van vertrouwen: in jezelf, in het leven, in de dood als poort naar nieuw leven. Het is de moed hebben om te zeggen: ik ben hier, zoals ik ben, en dat is genoeg. En vanuit die plek, in vrijheid en verbinding, ontstaat altijd weer iets nieuws.

Laat je bewegen
Michiel

het spanningsveld tussen ‘ik’ en ‘samen’

14/3/2026

Wat als het spanningsveld tussen individuele vrijheid en verbinding met anderen de plek is waar echte verandering ontstaat?

Bij Bronwerk zien we dit als een creatief veld; een ruimte waar je jezelf mag zijn en waar je samen met anderen nieuwe mogelijkheden ontdekt. Of je nu als individu, team of bedrijf aan het werk bent: deze dynamiek raakt ons allemaal.

Het gaat hierbij om ‘ik én wij’: het vermogen om je eigen verlangen, dromen en idealen te leven, terwijl je tegelijkertijd openstaat voor wat de ander je spiegelt en de verschillen ruimte te geven (gelijk)

Dit vraagt om meer dan alleen moed:

Om eigenaarschap te nemen voor wie je bent en wat je beweegt.
Om de ander te zien als een spiegel die je onbewuste patronen of onbenutte potentieel laat zien.
Om te vertrouwen dat wat jou raakt, ook de groep, het team of de organisatie kan verdiepen.

De dans tussen vrijheid en verbindingEchte vrijheid groeit in relatie. Het is de kunst om jezelf in te brengen binnen de context van de groep of je team, zonder jezelf of de ander weg te cijferen. Systemisch gezien is elke wrijving, elk conflict, een uitnodiging om te onderzoeken: Wat triggert mij hier? Wat kan ik leren van de ander? Wat ontstaat er wanneer we beide perspectieven de ruimte geven?

Bij Bronwerk begeleiden we individuen, teams en bedrijven in dit proces, omdat we geloven dat ware vernieuwing en groei ontstaan wanneer we ons eigen innerlijk kompas verbinden met de wijsheid van de groep. Het is in die gemeenschappelijke grond dat iets nieuws kan ontstaan: een perspectief dat verder reikt dan wat we alleen hadden kunnen bedenken.

Wil je meer informatie wat wij / bronwerk voor jou en je bedrijf kunnen betekenen? Stuur ons een bericht of bel ons. Voel je welkom !

Michiel

Creëren vanuit mijn bron

16/2/2026

Creëren vanuit mijn bron

Ik werk graag samen met mensen die mij inspireren. Voor mij is dat een zoektocht. Een zoektocht naar vrijheid, vrijheid om te zijn wie ik ben, vrijheid om te doen en te creëren vanuit verlangen. Het is ook een zoektocht naar gelijkheid, naar erkenning van onze verschillen en wat ons verbindt. En naar een gezonde manier van samen zijn, samen werken, samen creëren.

Dat is niet iets wat je even hebt "opgelost". Het is een voortdurend proces, een lerende beweging. Bij mezelf, maar ook in verbinding met anderen. Want hoe mooi is het als we niet alleen onze eigen bron voelen, maar ook samen een bron delen? Een plek waar we allemaal uit kunnen putten, waar we ons mee kunnen voeden, waar we samen vorm aan kunnen geven aan wat er nog niet is, maar wel wil ontstaan.

Voor mij is dat iets wat ik elke dag ervaar. In mijn werk met groepen en individuen, maar ook in het systemische werk dat ik doe met systemisch bronwerk.. Dat werk brengt me steeds weer terug bij mezelf. Bij mijn gevoel, mijn kern, mijn bron. Het leert me wie ik ben, wat ik hier op aarde wil ervaren en wat ik te geven heb. En het leert me dat plezier niet iets is wat erbij komt, maar wat mij van binnenuit voedt Dat is voor mij de kracht: wanneer ik voel dat wat ik doe niet alleen zinvol is, maar ook echt leeft, mij blij maakt en energie geeft.

Ik merk dat ik het meest in mijn kracht sta wanneer ik die verbinding met mijn bron voel. Met iets wat steeds weer nieuw kan ontstaan. Als een impuls die ik mag volgen, waar ik op mag vertrouwen en mag delen. Want dat is het mooie: wanneer je je eigen vuur draagt, kun je het ook doorgeven. En dan blijkt dat mijn vuur niet kleiner wordt, maar juist groter. Omdat anderen er ook door geïnspireerd raken om hun eigen bron te voelen en te volgen. En soms moet ik daarvoor bewust terugkijken naar wat mij heeft gevormd onderweg.

Afbeelding

Dus dat is waar ik nu mee bezig ben. Met het onderzoeken van het verlangen (zowel persoonlijk als collectief), samenwerking en het samenspel tussen vrij/ik, gelijk en samen. Met het leren vertrouwen op wat er van binnenuit komt. En met het delen van dat proces, omdat ik geloof dat we daarin samen sterker worden.

Misschien herken je dit. Misschien voel jij ook wel die vonk, een impuls, je bron waar je steeds weer naartoe kunt. Met bronswerk begeleiden we individuen , teams en groepen in het (her)ontdekken van je/jullie bron. Als je hier meer over zou willen weten, stuur ons mij een bericht.

Michiel

Liefde en vertrouwen: een nieuw fundament voor samenleven

29/1/2026

Vrij, gelijk en samen zijn geen harmonische begrippen.

Ze staan voortdurend in spanning tot elkaar. Juist wanneer die spanning voelbaar wordt, in conflict, ongemak of stilvallen wordt duidelijk wat deze principes écht vragen van mensen, van een team en van een gemeenschap.

Tijdens een recente bronwerk-ervaring werd voelbaar hoe de onderstroom van liefde en vertrouwen werkt tegenover angst en controle. Angst is geen falen; het is een begrijpelijke reactie op onzekerheid en gebrek aan houvast. De kernvraag is: hoe gaan we ermee om? En wat is er nodig om liefde en vertrouwen écht de ruimte te geven?

Wat deze ervaring ons opnieuw liet zien: een gemeenschap die zich wil organiseren vanuit vrij, gelijk en samen heeft houvast nodig. Niet om onzekerheid weg te nemen, maar om het samen te kunnen dragen. Om de verschillen te zien als kracht, als verrijking van het geheel, en als een bron van creatie voor het grotere geheel.

Het expliciet verankeren van deze uitgangspunten in een brondocument helpt daarbij. Niet als starre blauwdruk, maar als levend fundament: een uitnodiging tot reflectie, ruimte voor fouten, schuring en leren, en richting wanneer het ingewikkeld wordt.

Afbeelding

Er is een keuze:
blijven in de oude structuren van de economie en samenleving, waarin vooral het ik en controle centraal staan, of bewegen naar een nieuw fundament.

Een nieuwe vorm van samenleven waarin vrijheid, gelijk en samen de basis vormen, waarin afstemming, verantwoordelijkheid en vertrouwen de richting bepalen, en waarin iedereen kan bijdragen, groeien en bloeien.

Vrij, gelijk, samenleven is een oefening, een voortdurende keuze en een uitnodiging om te onderzoeken en jezelf in te brengen van binnenuit.

bronwerk
Michiel

bronwerk voor jezelf en je gemeenschap / begeleid-traject van 6 samenkomsten

17/1/2026

Afbeelding

Afbeelding

Afbeelding

Afbeelding

schrijf je nu in !

Hoe breng je jezelf in het samen
zonder jezelf te verliezen
en zonder het samen te forceren?

Veel initiatieven, gemeenschappen en collectieven
voelen dit spanningsveld.
Tussen ik en wij.
Tussen autonomie en verbondenheid.
Tussen zo binnen zo buiten.

Deze ervaringsdagen bieden ruimte om dat spanningsveld te onderzoeken, te ervaren en te oefenen.

Waar deze dagen over gaan
Deze dagen zijn een uitnodiging tot Bronwerk:
voor jezelf en voor je gemeenschap of collectief.
Terug naar wat jou beweegt van binnen uit, vanuit bezieling.
Door te onderzoeken wat jouw plek is en hoe jouw bron zich wil en kan verbinden met anderen.

We onderzoeken vragen als:

Hoe breng ik mijn eigen IK in verbinding met het samen?
Wat vraagt vrij-gelijk-samen van mij, wat heb ik hierin nodig?
Wat vraagt vrij-gelijk-samen van de gemeenschap?
Hoe ontstaat er ruimte voor verschillende perspectieven, zonder dat het verzandt of polariseert?
Wat zijn mijn dynamieken, schaduwkanten en strategieën?
Wat is mijn plek in mijn initiatief, gemeenschap of collectief?
Hoe houden we de bron van de gemeenschap levendig?
Hoe gaan we om met besluitvorming?

Hoe we werken
Dit traject bestaat uit 6 ervaringsdagen verspreid over 6 maanden.
We werken vanuit vertraging, aandacht en aanwezigheid. Vanuit vrij-gelijk-samen, zo binnen zo buiten en vanuit liefde en vertrouwen.

Het programma bestaat uit:

kennis en ervaring uitwisseling
ervarings- en bewustzijnsoefeningen
systemisch werk en opstellingen
gezamenlijke reflectie en uitwisseling
momenten van stilte en afstemming.

We laten ruimte voor het nog niet-weten; de vrije ruimte voor het experiment. Voor het oefenen met oa vrij-gelijk-samen, vertrouwen, het potentieel, precies zoals het zich laat zien.

Voor wie
Voor mensen die:

onderdeel zijn van een gemeenschap of collectief
brongenoten, deelgenoten zijn van een initiatief
een rol hebben als kartrekker, begeleider, initiatiefnemer, kwartiermaker of bronwerker
voelen dat bronwerk je verder kan helpen in je proces
van binnenuit weten dat het anders mag, maar je niet willen vervallen in nieuwe dogma’s
bereid zijn zichzelf in te brengen, met alles wat er is

De bedding
We komen zes dagen samen in een groep van maximaal 16 deelnemers.
Commitment aan het geheel is gewenst, zodat er een veilige bedding ontstaat waarin we dieper kunnen zakken, lagen kunnen openen en werkelijk samen kunnen oefenen.

Deze dagen dragen we samen.
Iedereen is deelnemer én mede-drager van het veld.

De plek
We ontmoeten elkaar in een oud dorpshuis bij Den Bosch.
Een plek die is ontstaan vanuit gemeenschapszin, vanuit de behoefte aan ontmoeting, samen dragen en samen vormgeven.
Een plek die uitnodigt om te oefenen met vrij-gelijk-samen in de praktijk.

Doe je mee?
De 6 vrijdagen (10:00-17:00) verdeeld over 6 maanden
(sept-okt-nov 2026 - jan-feb-mrt 2027) - data volgens zsm.

Vereffening / investering
Op aanvraag

Heb je belangstelling? stuur ons een bericht, dan nemen we snel contact met je op om het verder af te stemmen.

Bettina Poels
Michiel Kalkman.

Wanneer het schuurt in een gemeenschap, lossen we het snel op of blijven we bij de bedoeling?

12/1/2026

In woonverenigingen, teams, initiatieven en gemeenschappen zie ik regelmatig:
+ frictie in het bestuur/organisatie-kring,
+ spanning tussen rollen en het persoonlijke,
+ verdeeldheid in de groep.

De automatische reflex? Ingrijpen. Corrigeren. Snel oplossen.
Maar wat als juist dát het systeem in stand houdt?

Vanuit het gedachtengoed van Economy Transformers en een systemisch perspectief kijk ik anders naar deze situaties. Niet als problemen die gefikst moeten worden, maar als signalen van iets wat gezien wil worden.

Mag het schuren?
En kan iets eigenlijk wel worden opgelost op dezelfde manier waarop het is ontstaan?

Vaak ligt onder conflicten angst en controle: angst om grip te verliezen, om niet gehoord te worden, om het geheel te schaden.
Maar als de oorsprong angst is, zal de oplossing dan niet uit een ander bewustzijn moeten komen?

De rol van bronwerk
Bronwerk nodigt uit tot vertragen en verdiepen:
+ onderzoeken welke patronen zichtbaar worden
+ voelen of deze nog dienstbaar zijn aan de gemeenschap
+ ruimte maken voor wat onderhuids leeft

Niet door van buitenaf te sturen, maar door de ervaring in de groep te laten ontstaan.

Als begeleider ben ik dan geen probleemoplosser, maar meer een reisleider.
Aanwezig. Neutraal. Vanuit liefde en vertrouwen.

Niet om het proces over te nemen, maar om:
+ onderscheid te maken tussen je rol en eigen ik
+ schaduwkanten en strategieën bespreekbaar te maken
+ steeds opnieuw de bron van de gemeenschap in het midden te houden

Afbeelding

Mijn eigen uitdaging
Mijn uitdaging zit niet in het begeleiden van anderen, maar meer door oude aangeleerde concepten, methoden & verwachtingen bij mijzelf en andere.
Soms is het lastig om het niet direct te willen oplossen, snel even te fixen. Of "het probleem" dat zich laat zien te willen begrijpen vóórdat het er helemaal mag zijn. Te snel te handelen zonder de echte onderliggende oorzaak naar boven te halen.

Voor mijn gevoel hoef ik eigenlijk alleen maar te zijn en zuiver waar te nemen. Door bij de bedoeling, de bron van de gemeenschap centraal te stellen in het hele proces. Het geheel van binnenuit te laten zijn/worden en het proces te ervaren als een ontwikkelweg, een reis die je samen maakt.

Uit de praktijk
In een gemeenschap waar het schuurt rondom een bestuurswisseling is de kernvraag niet: "wie heeft gelijk?"
Maar:
+ wat heeft ieder nodig om vanuit liefde en vertrouwen aanwezig te zijn?
+ welke patronen spelen hier, persoonlijk én systemisch?
+ wat vraagt deze gemeenschap van haar bestuur/organisatie-kring en van zichzelf?

Echte verandering ontstaat niet door controle, maar door bewustzijn, vertraging en vertrouwen, door ruimte te maken voor wat van binnenuit wil ontstaan.

Michiel

Vernieuwing begint van binnenuit, geef het de ruimte in 2026 !

22/12/2025

Wat is er nodig om vanuit vrij - gelijk - samen te organiseren en te creëren?

Vrij - gelijk - samen organiseren vraagt geen nieuw model, maar een andere houding. Het is geen techniek die je implementeert, maar een beweging die ontstaat wanneer mensen bereid zijn hun plek werkelijk in te nemen en eigenaarschap te nemen over hun eigen leven, niet groter en niet kleiner dan bedoeld.

Vrij zijn betekent niet: alles kunnen doen wat je wilt. Vrij zijn betekent handelen in afstemming met wat klopt. Met je eigen innerlijke kompas. Wanneer mensen verbonden zijn met hun eigen bron, ontstaat vanzelf helderheid over wat wel en niet van hen is. Vrijheid ontstaat waar dwang, aanpassing en bewijsdrang wegvallen.

Gelijk betekent niet dat iedereen hetzelfde is of hetzelfde doet. Het betekent dat iedere stem telt, ongeacht rol, positie of geschiedenis. Gelijkheid ontstaat wanneer hiërarchie niet langer voortkomt uit macht of bezit, maar uit functie en moment. Soms leidt de één, soms de ander. Wie werkelijk gelijkwaardigheid wil leven, leert luisteren zonder direct te sturen en spreken zonder de ander te overschaduwen.

Samen creëren vraagt dat we het idee loslaten dat we alles kunnen beheersen. Echte samenwerking ontstaat waar ruimte is voor het niet-weten. Waar het collectief mag zoeken, vertragen en afstemmen op wat zich wil ontvouwen. Dat vraagt vertrouwen: in jezelf, in de ander en in het grotere geheel waar je onderdeel van bent.

Systemisch gezien betekent dit dat ieder zijn eigen plek inneemt. Dat oude loyaliteiten, onzichtbare verwachtingen en verstrikkingen erkend worden, zodat ze niet onbewust het proces sturen. Wat niet gezien wordt, herhaalt zich. Wat gezien mag worden, komt tot rust.

Wanneer mensen handelen vanuit hun eigen bron, hoeft niemand de ander te controleren. Verantwoordelijkheid ontstaat van binnenuit. Besluiten worden niet genomen om het systeem draaiende te houden, maar om het leven te dienen en elkaar daarin mee te nemen.

Afbeelding

Vrij - gelijk - samen organiseren vraagt ook het vermogen om mee te bewegen. Om niet te forceren maar om het de juiste tijd te geven. Om te herkennen wanneer actie nodig is en wanneer juist terughoudendheid. Creatie ontstaat niet door harder te werken, maar door in de juiste richting mee te stromen.

In zulke processen verschuift de vraag van “Hoe krijgen we dit voor elkaar?” naar “Wat wil hier door ons heen ontstaan?” Met systemische opstelling krijg je inzicht waar het al stroomt en waar nog niet. Wat er nodig is om je te laten stralen.

Wanneer die vraag serieus genomen wordt, verandert de manier waarop we werken, samenwerken en waarde creëren. Dan wordt organiseren geen strijd, maar een vorm van gezamenlijke afstemming. En ontstaat er ruimte voor iets wat voedend is, duurzaam én van betekenis voor iedereen die betrokken is, voor de gemeenschap om je heen.

ruimte voor bronwerk / onderzoek en verdieping van je eigen bron.
Mocht je belangstelling hebben voor jezelf, je gemeenschap of je initiatief, laat het ons weten dan kunnen we in januari al kennis maken.

Vernieuwing begint van binnenuit,
geef het de ruimte in 2026 !

Fijne feestdagen en jaarwisseling
Michiel

Haptonomie

1/12/2025

Vandaag op uitnodiging van Joyce Smeets, maakte ik voor het eerst écht kennis met haptonomie en wat een dag werd het.

Onder de uiterst precieze begeleiding van Eric Elbers mocht ik samen met een groep van acht deelnemers ervaren wat haptonomie doet, zichtbaar maakt en vooral: laat voelen. In Antwerpen werd het een dag die zowel lichamelijk als innerlijk iets in beweging zette.

Eric werkte met subtiele aanrakingen die precies pasten bij wat er in ieder van ons leefde. Geen enkele beweging was willekeurig; alles was afgestemd, zorgvuldig, open en uitnodigend. Via zijn aanrakingen ontstond ruimte in het lichaam, ruimte die je soms pas voelde op het moment dat ze er kwam. Spanning werd zichtbaar zonder oordeel. Het lijf begon te spreken.

Voor mij, met mijn achtergrond in systemische opstellingen, voelde deze benadering als een verdieping van iets wat ik al kende.

Systemisch werk laat patronen en dynamieken in het veld zien; haptonomie laat diezelfde patronen voelen in het lichaam zelf. Waar opstellingen werken met representanten en posities in de ruimte, werkt haptonomie met de fysieke werkelijkheid van het hier en nu. Je lijf als spiegel. Je lijf als waarheid. Je lijf als startpunt van erkennen. En daarin sluiten deze werelden prachtig op elkaar aan.

Waar het systemisch werk zichtbaar maakt wat er speelt, laat haptonomie je ervaren hoe het in je zit.
Waar opstellingen ruimte geven aan het grotere geheel, geeft haptonomie ruimte aan het innerlijke landschap.
Waar systemisch werk gaat over ordening, plek en verbinding, gaat haptonomie over aanwezigheid, aanraking, het durven voelen van jezelf in relatie tot de ander.

De manier waarop Eric werkte, raakte exact dat punt waar beide disciplines elkaar ontmoeten.
Door zijn aanraking werd voelbaar waar het lichaam vasthield, waar energie stagneerde, waar iets in mij nog bescherming bood of juist naar voren wilde komen. Tegelijkertijd nodigde hij uit om woorden te geven aan wat zich in mij aandiende en deze naar buiten te brengen. Mijn gevoel, mijn intentie, mijn binnenwereld mocht naar buiten, niet om getroost te worden, maar om gezien, gedragen en doorgegeven te worden.

Door de aanraking begon het te stromen.
Een beweging waarin je zowel gever als ontvanger bent.
Een wisselwerking die je in je hele lijf kunt voelen.

Afbeelding

Na de sessie voelde mijn lichaam anders: ruimer, zachter, rustiger, krachtiger, meer geaard. Alsof er iets open was gegaan waardoor energie vrijer en steviger zijn weg kon vinden.

Deze dag was niet alleen een kennismaking met haptonomie, maar een verrijking van alles wat ik al kende vanuit het systemisch werk. De overlap is groot, en de combinatie is nog groter. Ze versterken elkaar, verdiepen elkaar, spiegelen elkaar. Samen geven ze een vollediger beeld van wat er in mensen leeft en hoe dat werkelijk gevoeld en ervaren kan worden.

Mocht je meer willen weten over Haptonomie of het zelf willen ervaren, maak dan zeker contact met Eric Elbers en/of Joyce Smeets.

Michiel

De kracht van verwondering: waar creatie werkelijk begint

24/11/2025

Verwondering was voor mij misschien wel de meest onderschatte kracht in mijn leven. Ik was me eigenlijk nooit echt bewust van mijn creatiekracht

Gelukkig krijg ik steeds meer door hoe creatie in mij werkt.
Het is voor mij nl het moment waarop iets in mij stopt; mijn patronen, aannames, haast en er ruimte komt voor iets anders, andere energie, anders kijken, ervaren en voelen wat dan gaat stromen.

Verwondering opent iets, maakt ruimte in mijn werkelijkheid waardoor er nieuwe mogelijkheden/perspectieven zichtbaar kunnen worden.
Dit punt, deze ruimte, is steeds bewuster mijn startpunt voor een creatief proces, een ander perspectief.

Ik vraag me bewust af hoe iets werkelijk door mij heen ontstaat en waar deze creatiekracht in mij begint? Dit is wat ik nu heb ervaren en geleerd:

Volgens de visie van oa Jac Hielema (EconomyTransformers) begint echte vernieuwing nooit in het conceptuele vlak. Niet in plannen, schema’s of strategieën. Het begint bij het vermogen om dat wat nog niet bestaat toch al te voelen, te zien en te verbeelden.
Verbeelding is volgens Jac het het vermogen om iets te laten ontstaan vanuit de essentie, niet vanuit noodzaak of druk. In die zin is verbeelding de meest primaire creatieve kracht die we hebben.

Hans Andeweg wijst erop dat ideeën en impulsen niet alleen uit onszelf voortkomen. Hij spreekt over het informatieveld; een veld van potentie dat als het ware voortdurend om ons heen aanwezig is. In dat veld liggen mogelijkheden opgeslagen die wachten tot iemand ze oppakt, doorvoeld en in beweging brengt.

Als mens hebben we het vermogen om ons af te stemmen, te luisteren en te voelen wat “door ons heen” het leven in wil. In deze visie zijn we geen individuele “ondernemers” van creatie, maar “deelnemers” in een groter scheppend proces. Wij zijn meer de poort, de vertaler van potentie naar vorm.

Marinus Knoope’s Inspiratie Spiraal laat prachtig zien hoe een idee van een vonk kan uitgroeien tot realiteit. In zijn model begint alles met verlangen en verbeelden, maar pas wanneer we een idee durven doorleven in gevoel, lichaam en handelen, kan het ook echt gestalte krijgen.

Een idee is dus nog geen creatie.

je moet het eerst kunnen voelen.
je moet het kunnen dragen.
je moet het durven laten rijpen.
en het idee verbinden aan de realiteit waarin het wil landen.

In de Inspiratie Spiraal is creatie een cyclus van energie: van inspiratie naar actie, van vorm naar nieuwe inspiratie. Daardoor is elk creatief proces zowel een innerlijke reis als een uiterlijke ontwikkeling.

Afbeelding

Creatiekracht wordt vaak gezien als iets individueels, maar echte vernieuwing ontstaat meestal in groepen/collectieven. Waarom?

Omdat een groep een veel groter “verbeeldingsveld” heeft dan één persoon.

Meer perspectief
Meer energie
Meer draagkracht
Meer toegang tot het grotere veld

Als een groep werkelijk afgestemd is op gelijkwaardigheid, vrijheid en samen/wederkerigheid, ontstaat er een collectieve bron van creatiekracht. Dan kan er iets ontstaan dat geen van de individuen alleen had kunnen voortbrengen.

Alles wat bestaat, was ooit een idee.
En elk idee begon ooit als een verlangen, een flits, een gevoel, een droom.

Verbeelding is de brug tussen het ongeziene en het zichtbare.
Tussen potentie en werkelijkheid.
Tussen wat wil ontstaan en wat uiteindelijk vorm krijgt.
Creatie ontstaat dus niet door te doen, maar door te durven zien wat er nog niet is.

Wij zijn vormgevers van dat wat tot ons komt.
Niet alleen bedenkers, maar dragers van wat door ons heen wil ontstaan.

Wanneer we ons openen voor verwondering, durven vertrouwen op verbeelding en het doorleven van onze ideeën, kunnen we werkelijk nieuwe fundamenten creëren, voor onszelf, onze organisaties en onze samenleving. Van binnen naar buiten , vanuit essentie naar vorm.

De toekomst ontstaat niet door harder te werken of beter te plannen.
De toekomst ontstaat door te luisteren naar wat geboren wil worden.

Michiel